Şeker üretiminde kullanılan şeker pancarı iki yıllık, yazlık bir sanayi bitkisidir.

Şeker endüstrisinin hammaddesi olan şeker, şeker pancarının kök ve gövdesinden elde edilir. Şeker pancarının işlenmesi esnasında melas ve küspe gibi değerli yan ürünler elde edilir. Küspe (posa) besleyici bir hayvan yemidir. Melas ise kimya, alkol ve maya sanayinde kıymetli bir hammaddedir.

Şeker Pancarı;

• Yıllık 500–600 mm yağış miktarına sahip olan yerlerde iyi gelişir. Yağış dağılımı uygun olmayan ülkemizde, tarımı sulama yapılarak yapılmaktadır.

• Yılda 3-5 defa sulanır.

• Fazla ışık ve sıcaklık isteyen bir bitkidir.

• Optimum sıcaklık isteği 20-25 ⁰C’dir.

• Tohumunun çimlenebilmesi için en az 7-8 ⁰C sıcaklık gereklidir.

• 10-15 ⁰C’de 14-15 günde çimlenme gerçekleşir.

• Sürekli donlara dayanıklı değildir.

• Derin ve humusca zengin topraklarda iyi gelişir.
   

Şeker Pancarı Tarımının Önemi Ve Ekonomiye Katkıları

• Şeker pancarı, tarımda ana itici güç ve şeker tarımının yapıldığı yörelerde iyi bir örnek üretim koludur.
   
• Ülkemizde tüketilen toplam gübrenin %10’u şeker pancarı tarımında, yine toplam tüketimin de %20’si pancar üreticileri tarafından kullanılmaktadır.
   
• Tarımda planlı üretimin ve münavebe uygulamasının öncüsü, sulu ziraatın yaygınlaştırıcısı olmuştur.
   
• Bir dekarının fotosentez yoluyla havaya verdiği oksijen, 6 kişinin bir yılda tükettiği oksijene eşdeğer olup, aynı orman alanından 3 kat fazla oksijen üretir. Bu nedenle iyi bir çevre dostu, tarımının yapılması zorunluluk arz eden önemli bir endüstri bitkisidir.
   
• Yan ürünleri, baş-yaprak, yaş pancar posası ve melası hayvan yemi olarak kullanılır ve bir dekar pancardan 50 kg. et veya 500 lt. süt üretimini sağlayacak hayvansal besin maddesi sağlanır.
   
• Bir dekarı yaklaşık 10 işgücü istihdam sağlar.
   
• Endüstri bitkileri içinde sağladığı katma değer bakımından 2. sırada yer alır.
   
• Kendinden sonra ekilen hububatta %20 verim artışı sağlar.
   
• Baş ve yapraklarının toprakta bırakılması halinde dekara 4 kg. saf fosfat, 15 kg. saf potasyuma eşdeğer besin maddesi sağlar.
   
• Yılda yaklaşık 25 milyon tonluk taşıma hacmi yaratarak, taşıma sektörüne büyük bir pazar oluşturur. Sulama suyu arayışlarını teşvik ederek yeraltı ve yerüstü su kaynaklarından istifade imkânını artırır.
   
• Çapa ve hasat dönemlerinde 250.000 topraksız, az topraklı ve işsizlere 100 gün süre ile istihdam yaratmaktadır.
   
• Yılda yaklaşık 450 bin aile tarımını yapmakta ve fabrikalarda da 30.000 kişiye istihdam sağlamaktadır.
   
• Ekim sahalarının %40’ında aile içi iş gücü değerlendirilir.
   
• Toplam 74 İl ve yaklaşık 7000 yerleşim biriminde ve ülkemizin Ege-Batı Karadeniz-Doğu Karadeniz-Akdeniz ve Güneydoğu bölgeleri haricinde kalan bütün sulanır alanlarında tarımı yapılır.
   
• Şeker pancarı buğdaya göre 6 ayçiçeğine göre 3,5 kat fazla katma değer yaratmaktadır. Münavebe bitkileri olan buğdaya kıyasla 13, mısıra göre 8 ve ayçiçeğine kıyasla 5 kat daha fazla istihdam imkanı sağlamaktadır.

Şeker Pancarından Elde Edilen Ürünler ve Yan Ürünler

 

Ülkemizin Şeker Pancarına Dayalı Biyoetanol Üretim Potansiyeli

Ülkemizde toplam 32 milyon dekarlık alanda şeker pancarı tarımı yapılmaktadır. Bir münavebe bitkisi olan şeker pancarı aynı tarlaya dört yılda bir kez ekilmektedir. Yani, her yıl sözleşmeli üretim modeli ile 8 milyon dekarda şeker pancarı üretimi yapılabilecektir. Bunun 3,5 milyon dekarı şeker üretimi için kullanılmaktadır. Geriye kalan 4,5 milyon dekardan elde edilecek şeker pancarı ile biyoetanol üretmek mümkündür. Ülkemizin şeker pancarından biyoetanol üretim potansiyeli en kötü senaryoya göre 2-2,5 milyon ton civarındadır.

Ülkemizde biyoetanol 2004 yılından beri mısır ve buğdaydan üretilmektedir. Şeker pancarından biyoetanol üreten ilk fabrika Pankobirlik çatısı altında yer alan Konya-Çumra Şeker Fabrikası Entegre Tesislerinde hizmete girmiştir. 2007 yılında faaliyete geçen, 84 milyon litre/yıl kapasiteli tesis ülkemizin en büyük biyoetanol tesisidir.